De nieuwe eenvoud

De nieuwe eenvoud Hoe lossen we lastige problemen op? Zoals die rondom vakmanschap en onderwijs? Na maatregel op maatregel, leidt verder inzwachtelen met nog meer maatregelen niet naar de oplossing. Liever stellen we ons opnieuw enkele basisvragen.


De worsteling om het technische vakmanschap lijkt wel een Gordiaanse knoop. Te weinig leerlingen kiezen voor techniek en er is onvrede bij bedrijven over de kwaliteit van het bijgebrachte vakmanschap. Als reactie hierop besluiten bedrijven zelf mensen op te leiden.

Goed opgeleide en voldoende aantallen vakmensen zijn van levensbelang voor de continuïteit van bedrijven. En daarmee ook voor het functioneren van de samenleving. Die impact maakt de kwestie urgent.

Waarom lukt het niet? Is het niet op te lossen?

Hoort het bij deze tijd?


Socioloog Zygmunt Bauman stelt in een inspirerend interview in de Volkskrant over de solide moderniteit, een stevige wereld waarin mensen zich verbonden voelden met instituties (...), bedrijven waar zij soms een leven lang voor werkten: “de solide moderniteit is vervangen door de vloeibare moderniteit, waarin de eens zo rotsvaste instituties op losse schroeven staan”.

Met dit in gedachten en terugkijkend op de ontwikkelingen in het onderwijs waarin de kleinschaligheid is vervangen door grootschalige instituten, is het de vraag of schaalvergroting -in de context van dit moment- nog steeds past. De complexe constructies passen immers niet in het beeld van Baumans ‘vloeibare moderniteit’ die zich kenmerkt door flexibiliteit en dynamiek.

Herontwerp van de toekomst
Hoewel Bauman kritisch is over deze ontwikkeling, lijkt die ook mogelijkheden te bevatten voor het herontwerp van de toekomst. Bijvoorbeeld door de natuurlijke match tussen overheid, onderwijs en bedrijven te herstellen. Dat vereist lef van alle betrokkenen omdat de balans tussen vrijheid en veiligheid opnieuw gevonden moet worden. De vraag wordt of we in deze periode van onvrede en onbalans over onze schaduwen heen kunnen stappen? Vinden we de weg naar nieuwe eenvoud?

In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister


Volgens Bauman is er in de hedendaagse onzekerheid wel degelijk ruimte voor hoop, moreel gedrag en individuele verantwoordelijkheid. Zijn instituties en professionals bereid hun verantwoordelijkheid te nemen en terug te gaan naar eenvoud en transparantie?

Waar was het voor bedoeld?
Op organisatieniveau moeten we naar de basisvraag ‘waar was het allemaal voor bedoeld?’ Bauman indachtig past daar nog een vraag bij: Is het onderwijs vloeibaar? Ofwel: is het onderwijs van vandaag de oplossing voor morgen?

Moet de opeenstapeling van maatregelen en constructen plaatsmaken voor eenvoud en transparantie? Bereiken we daarmee het doel van voldoende en bekwame vakmensen? En onderwijs dat toekomstbestendig is en blijft?

Hiteq wil graag bijdragen aan de dialoog over dit vraagstuk en nodigt u uit uw reactie en visie te geven. Waarna we er een vervolg aan willen geven.

Wil Verhoeven

Reacties (2)

  • prof. Jaap de Koning, SIC

    Door prof. Jaap de Koning, SIC, dinsdag 6 mrt 2012 9:55

    Het is enigszins modieus om de oplossing van de arbeidsmarktproblemen te zoeken in ingrijpende systeemhervormingen. Of iemand participeert op de arbeidsmarkt wordt in belangrijke mate bepaald door opleiding, gezondheid, gezinssituatie en preferenties. De knelpunten zijn zeer verschillend en vragen om uiteenlopende maatregelen. Analyse en aanbevelingen in http://www.industriebeleid.nl/documenten/ Arbeidindeindustrie_J.deKoningJan2012.pdf . prof. Jaap de Koning, lid van de strategische adviescommissie van de Stichting voor Industriebeleid en Communicatie (SIC)

  • Willie Berentsen

    Door Willie Berentsen, woensdag 15 feb 2012 17:55

    'Hoop doet leven' Het Beroepsonderwijs verdient meer hoop. (Dat is niet het zoveelste hoger onderwijs en ontwikkeling plan vanuit een raad of ministerie). Hoop is een brug van pessimisme naar optimisme vrij naar de 86 jarige socioloog Zygmunt Bauman. Hij kan het weten! Als bedrijfsleven blijft mopperen op het onderwijs n zij op hun beurt opportunistisch de kop in het zand blijven steken verliest ieder de hoop. 'De nieuwe eenvoud' is het antwoord op het vraagstuk van een meer dynamisch mbo. Beroepsonderwijs waarin bedrijven en scholen samen werken en aan de knoppen zitten. Niet de gordiaanse knoop van institutionele onderwijs structuren met veel bestuurlijke dynamiek. Is toch niet een voorbeeld van eenvoud om nu in een tijdbestek van een jaar weer een volgende generatie kwalificatiestructuur voor het mbo te ontwikkelen? Dat is niet echt simpel. Het blijft een raadsel waarom we niet eenvoudig gebruik maken van de kennis die er al is? De feedback van vakdocenten van scholen en praktijkdocenten uit bedrijven moeten we systematisch organiseren en terugkoppelen. Onze hoop blijft gevestigd om dit raadsel op te lossen. Hopelijk is eenvoud simpel. Willie Berentsen

Reageer op dit bericht

Velden met een * zijn verplichte velden
Hiteq 2013